Portiegrootte bepaalt sterk hoeveel we eten; of het nu komkommers zijn of chips

Kinderen worden in ons land steeds zwaarder; ongeveer 1 op de 8 kinderen heeft overgewicht. Dit komt niet alleen door te weinig beweging, een belangrijke reden is ook dat we steeds grotere porties eten. De laatste decennia zijn portie groottes van veel voedingsmiddelen gegroeid. Een voorbeeld is de familiefles Coca-Cola die in 1957 werd geïntroduceerd in ons land. Deze fles bevatte maar 750 ml cola. Nu bevat een familiefles het dubbele of zelfs 2 liter. Dit fenomeen is ook te zien bij plakjes kaas, zakken chips en bakjes friet. Als consumenten houden we van ‘waar voor ons geld’ en fabrikanten en restaurants gaan hier op in door grotere porties aan te bieden. Onderzoek heeft echter laten zien dat mensen helemaal niet zo goed zijn in het bepalen van wat een normale portie is. Wat op ons bord of in de verpakking zit eten we voor 95% op. Het blijkt dat we dit teveel aan eten meestal niet compenseren door later minder te eten. Dit wordt ook wel het ‘portie grootte effect’ genoemd en is een belangrijke oorzaak van het overgewichtsprobleem.

Maar wat als we dit ‘portie grootte effect’ gebruiken om kinderen meer groente te laten eten? Groente bevat vitamines, vezels en is van nature ‘light’, maar kinderen eten er, net als veel volwassenen, te weinig van. Ga je ongemerkt meer eten als je meer krijgt, of stop je omdat je vol zit of je het niet meer lekker vindt? Deze vragen waren, kort gezegd, de aanleiding van de ‘komkommerstudie’ waarin 255 kinderen van de basisscholen de Springplank in Rhenen en de Koning Davidschool in Ede aan hebben meegedaan. Ilse Bruggers heeft de studie uitgevoerd als haar afstudeerproject, begeleid door mijzelf en Emely de Vet.

Hoewel een koekje de populairste schoolsnack bleek te zijn (bijna 77% van de kinderen gaf aan koekjes mee te nemen naar school), namen alle kinderen enthousiast deel aan de studie. ‘Ik vond het heel leuk en lekker! Kunnen jullie de volgende keer terugkomen met aardbeien?’ schreef een 9-jarige meisje op de vragenlijst. Elke klas kreeg de komkommer op een andere manier aangeboden. In sommige klassen kreeg elk kind wel twee derde komkommer en in andere klassen een derde. We varieerden ook de grootte van de stukjes; sommigen kregen plakjes komkommer en andere een heel stuk. Er mocht net zo veel of weinig gegeten worden als je wilde; zelfs niets of alles opeten was prima. Na het invullen van een vragenlijst namen we de resten op het bordje weer mee en wogen hoeveel elk kind gegeten had.

De resultaten waren duidelijk; hoe groter de portie komkommer op het bordje, des te meer er werd gegeten. De kinderen aten gemiddeld wel 54% meer komkommer. Dat is al ruim 70 á 93% van de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid groente voor kinderen tussen de 9 en 13 jaar. Of de komkommers nu in stukjes waren gesneden of niet had geen invloed op hoeveel de kinderen aten. De grote stukken komkommer maakten wel indruk; kinderen dachten dat ze meer gegeten hadden dan de kinderen die dezelfde hoeveelheid in plakjes voorgeschoteld hadden gekregen. Wat betekent dit nu in de praktijk? Als u wilt dat u kind meer groente of fruit eet, geef dan meer. Snijd het wel even in stukjes, dan hebben ze niet door dat ze er veel van eten.